Akdeniz Anemisi Nedir, Akdeniz Anemisi Belirtileri ve Tedavisi?

Akdeniz anemisi hastalığı, belirtileri, tedavi yöntemleri, zararları, kan değerleri hakkında bilgileri ve taşıyıcısı kan verebilir mi, ölümcül müdür, evlilik için engel midir, nasıl anlaşılır gibi sorularınızın cevaplarını yazımızda bulacaksınız.

Akdeniz Anemisi Nedir, Akdeniz Anemisi Belirtileri ve Tedavisi?

Akdeniz anemisi belirtileri ve tedavisi oldukça zorlu bir süreci beraberinde getirmektedir. Bilimsel olarak talasemi olarak adlandırılan bu hastalık aynı zamanda Akdeniz kansızlığı olarak da anılmaktadır. Hastalığın adından da anlaşılacağı üzere çoğunlukla Akdeniz ülkelerinde yaşayan kişilerde bu rahatsızlığa rastlanmaktadır.

Adını da hastalığın yoğun olarak görüldüğü bu bölgelerden alır. Genetik yollarla aktarılan bu hastalık kanda bulunan hemoglobinin bozukluğundan kaynaklanmaktadır. İki farklı türe sahip olan bu hastalığın kadınlarda görülme olasılığı erkeklere nazaran daha fazladır. Talasemi ülkemizde de sıklıkla görülmeye başlanan bir rahatsızlıktır.

Özellikle evlilik öncesi bu hastalığa sahip olan bireylerin danışmanlık hizmeti almaları hakkında çeşitli tartışmalar doğmuştur. Hastalığın en önemli belirtisi arasında ağır kansızlık gösterilebilir.

Akdeniz Anemisi (Talasemi) Nedir?

Kalıtsal bir kan rahatsızlığı olarak tanımlanan Akdeniz anemisi, adından anlaşılacağı üzere Akdeniz bölgelerinde sıklıkla rastlanan bir hastalıktır. Türkiye’de de en çok görülen genetik özellikli rahatsızlıklardan biridir. Akdeniz anemisi (talasemi), hastalığın taşıyıcısı olan anne ve babalardan çocuklara aktarılarak devam eder. İki farklı türü bulunan bu hastalık zaman zaman önemli sağlık sorunlarını ortaya çıkarmaktadır. Akdeniz anemisi tedavisi için hastalığın farkında olmak ve vakit kaybetmeden tedaviye başlamak büyük önem taşımaktadır.

Akdeniz Anemisi Türleri Nelerdir?

Akdeniz anemisi, çocuklara beta talesimi geninin ebeveynleri tarafından aktarılmasıyla oluşmaktadır. Genetik bir rahatsızlık olan Akdeniz anemisi;

  • Talasemi Minör ve
  • Talesemi Majör

Olmak üzere iki farklı türde nüksedebilir. Her iki türde de farklı belirtiler ve farklı tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir. Talesemi minör rahatsızlığı, talasemi majöre göre biraz daha hafif seyreden bir hastalıktır. Diğer kansızlık türlerinin en genel nedeni olan demir eksikliği, Akdeniz anemisi içinde oldukça önemli bir etkendir. Vücuttaki kanda bulunan alyuvar hücrelerinin, hemoglobin molekülünün yapısındaki bozukluklar Akdeniz anemisinin ve diğer pek çok anemi türünün temel nedenidir.

Akdeniz Anemisi Kimlerde Görülür?

Akdeniz anemisi, ülkemizde en çok rastlanan genetik rahatsızlıklar arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Talesemi hastalığının bu denli yaygın görülmesinde en etkili unsur Akdeniz iklim yapısıdır. Akdeniz ülkelerinde yoğun olarak görülen bu hastalık ülkemizin güney kesimlerinde oldukça aktiftir. Akdeniz anemisi hastalığı kalıtsal yollarla aktarıldığı için ailede mutlaka hastalığın taşıyıcısı bir bireyin olması gerekmektedir.

Bunun dışında hastalığın görülmesi neredeyse imkansızdır. Bu doğrultuda herkeste Akdeniz anemisi görülebilir. Kişinin anne veya babasında hastalığın olması çocuğun talasemi rahatsızlığına yakalanmasında yeterli bir etken olacaktır. Hastalığın farkında olan ailelerin erkenden önlem almaları ve bu doğrultuda tedavi süreçlerine dahil olmaları hastalığın etkisini büyük ölçüde azaltacaktır.

Hangi Bölgelerde Akdeniz Anemisi (Talasemi) Yaygındır?

Türkiye’nin güney kesimlerinde Akdeniz anemisi hastalığının yaygın olduğu bilinmektedir. Talasemi hastalığının en bilenen adı Akdeniz anemisidir. Adından da anlaşılacağı üzere dünyada Akdeniz bölgelerinde sıklıkla görülen ve bu bölgelerden yayıldığı düşünülen bir kan hastalığıdır. Ülkemizde yaklaşık 1 milyondan fazla kişinin hastalığın taşıyıcı olduğu düşünülmektedir. Ülkemizde talasemi hastalığı;

  • Antalya – %13
  • Edirne – %6,5
  • Şanlıurfa – %6,4
  • Aydın- %5
  • Antakya – %4,3
  • İzmir – %4,8
  • Muğla – %4,2
  • İstanbul- % 4,5

Oranında görülmektedir. Akdeniz, Ege ve Trakya bölgelerinde Akdeniz anemisi hastalığına sahip kişilerin daha yoğun olarak bulunduğu yapılan birçok araştırma sonucu gözlemlenmiştir. Türkiye’de en fazla görülen genetik hastalık olarak karşımıza çıkan Akdeniz anemisi taşıyıcılığına sahip olup olmadığınızı kontrol ettirmeniz tavsiye edilmektedir.

Akdeniz Anemisinin Bulguları Nelerdir?

Akdeniz anemisi her ne kadar kalıtsal yollarla aktarılsa da temelde bir kansızlık hastalığıdır. Bu nedenle bu hastalığın bulguları da diğer anemi rahatsızlıklarıyla paralellik gösterebilir. Bunun yanı sıra Akdeniz anemisinin türüne göre belirtilerde bazı farklılıklar gözlemlenebilmektedir. Talasemi hastalığının genel bulguları;

  • Yüz bölgesindeki kemiklerde bozukluklar
  • Cilt renginde solukluk ve sararma
  • Bacak bölgesinde yaralar
  • Devamlı yorgunluk hissi
  • Çabuk yorulma ve halsizlik
  • Çocuklarda büyüme geriliği vb.

Şeklindedir. Bu bulguların yanı sıra daha birçok farklı belirtide de Akdeniz anemisini işaret ediyor olabilir. Hastalığa kesin bir teşhisin konulması için fiziksel bulgular yeterli değildir. Mutlaka hastane ortamında kapsamlı tetkikler yapılmalı ve bu doğrultuda hastalık teşhis edilmelidir. Özellikle yakın akrabalarda Akdeniz anemisine sahip kişiler varsa mutlaka Akdeniz anemisi testi yaptırmanız önerilmektedir.

Talesemi Minör Nedir?

Talasemi minör, Akdeniz anemisinin bir türüdür. Talesemi minör diğer bir ifadeyle Akdeniz anemisi taşıyıcılığı, hastada belirgin bir iz bırakmamaktadır. Çoğu zaman kişiler bu hastalığın taşıyıcısı olduklarının farkına varmazlar. Genellikle kansızlığın temel belirtisi olan yorgunluk ve halsizlik hissi dışında bir belirtiye rastlanmayabilir.

Talasemi minör hastalığında diğer anemi türlerinden farklı olarak demir oranı artış göstermiş olabilir. Demir eksikliğinden kaynaklı anemide ise durum bunun tam tersidir. Eğer anne ve babada bu hastalık mevcutta çocukta Talasemi majör olma olasılığı oldukça yüksektir. Bu hastalık oldukça tehlikeli olabilir. Ancak sadece anneden ya da sadece babadan aktarılan bir hastalık büyük ihtimalle çocukta da talasemi minör olarak nüksedecektir.

Talasemi Minör Belirtileri Nelerdir?

Talesemi minör, hastalarda yoğun olarak belirti vermez. Çoğunlukla bu hastalığa sahip kişiler tesadüf eseri taşıyıcı olduklarını öğrenmektedirler. Talasemi minöre sahip kişiler neredeyse tamamen sağlıklıdırlar. Basit kansızlık belirtilerinden başka belirti görülmez. Diğer anemi belirtileri de buna bağlı olarak yoğun değildir. Talasemi minör hastalığında teşhis;

  • Hemoglobin Elektroforezi yöntemi ile
  • HbA2 değerlerinin kontrol edilmesiyle yapılmaktadır.

Normal bireylerde bu değer %3,4 seviyesinde seyrederken talasemi minör sahibi kişilerde %7 civarında HbA2 görülür. Aynı zamanda HbF seviyesi de bu kişilerde düşük oranda artış göstermiştir.

Talasemi Majör (Cooley Anemi) Nedir?

Akdeniz anemisi (talasemi) hastalığının en ağır biçimi ve ikinci türü olarak anılmaktadır. Talasemi majör hastalığı oldukça ağır sonuçlar verebilen, tehlikeli bir hastalıktır. Bu hastalığın başlaması için ebeveynlerin her ikisinin de bu hastalığı kalıtsal olarak taşımaları gerekmektedir. Cooley anemi olarak adlandırılan bu hastalıkta kişinin sahip olduğu alyuvarların büyük çoğunluğu (%91) kanda daha oluşmadan kısa bir süre içinde ilikte kaybolur. Bu durum etkisiz kan üretimi olarak açıklanmaktadır. Daha bebeklik çağındayken bu hastalık kalp yetmezliği vb. önemli sorunlara sebep olmaktadır. Ancak hastaya düzenli kan nakli sağlanarak bir tedavi yöntemi uygulanabilir. Kan üretimi düzgün sağlanamadığı için hayati fonksiyonlarda önemli bir yetersizlik gözlemlenebilir.

Akdeniz Anemisi Ölümcül Bir Hastalık Mıdır?

Akdeniz anemisi oldukça tehlikeli boyutlara ulaşabilen bir hastalıktır. Ancak talaseminin derecesine ve türüne göre yaşanan sorunlarda değişiklik gösterir. Eğer bir kişide talasemi majör varsa bu hastalık ölümcül sonuçlar doğurabilir. Ancak sadece taşıyıcı nitelikte bu hastalığa sahip kişiler hayatlarına sağlıklı bir şekilde devam etmekte hatta çoğu zaman kişiler Akdeniz anemisi olduklarını fark etmemektedirler.

Talasemi Majör Belirtileri Nelerdir?

Akdeniz anemisinin en tehlikeli biçimi olan talasemi majör, birçok farklı belirtiye sahiptir. Bu belirtiler genellikle fiziksel değişim görülmektedir. Talasemi majör hastalığının belirtileri genellikle;

  • Yassı kemikler ve kafatası kemiklerinde belirgin bozukluklar oluşur
  • Burun bölgesi çökük ve elmacık kemikleri çıkık bir görünüme sahip olur
  • Dişler öne doğru çıkar
  • Dalak ve karaciğerde büyüme gözlemlenir
  • Kalp yetmezliği görülebilir

Akdeniz anemisi zararları ilerleyen seviyelerde oldukça büyüktür. Ancak Talasemi majör rahatsızlığının olabilmesi için anne ve babanın talasemi minör hastalığına sahip olmaları gerekmektedir. Bu durumda %30 oranında çocukta talasemi majör olma olasılığı mevcuttur.

Akdeniz Anemisi (Talasemi) Teşhisi Nasıl Yapılır?

Talesemi rahatsızlığının teşhisi için çeşitli kan testleri ve doktor muayenesi gerekmektedir. Genel olarak bu hastalık açık bir biçimde belirti vermez bu nedenle teşhisi biraz zor olabilir. Talasemi majör rahatsızlığına sahip bir kişide zaten kısa süre içinde önemli belirtiler gözlemlenecektir. Teşhis için uygulanan kan testlerinde;

  • Düşük alyuvar seviyesi
  • Pürüzlü hemoglobin dağılımı
  • Kanda HbF bulunması

Büyük ölçüde Akdeniz anemisine işaret etmektedir. Elbette bu testlerle birlikte Akdeniz anemisi nasıl anlaşılır? Sorusuna yanıt aramak gerekmektedir. Tüm bulgular tespit edildikten sonra doktorunuz tarafından tedavi süreci başlatılır.

Akdeniz Anemisi Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Akdeniz anemisinin tedavi süreci hatalığın seviyesine göre değişiklik gösterir. Anemi nedir, belirtileri nelerdir, Akdeniz anemisinden hangi yönleriyle ayrılır vb. sorulara yeterli cevabı aldıktan sonra bireylerin tedavi süreçlerine hemen başlamaları tavsiye edilmektedir. Tedavi yöntemi olarak ileri seviyelerde düzenli kan nakli yapılmalıdır. Bunun yanı sıra;

  • Büyüyen dalak vb. organlar alınır
  • Desferoksamin ve C vitamini takviyesi verilir
  • Düzenli kan nakli gerçekleştirilir
  • Kemik iliği nakli %75 oranında çözüm sağlar

Hastalığın erken teşhis edilmesi ve erkenden tedavilere başlanması tedavi sürecini büyük ölçüde hızlandırmaktadır. Kemik iliği nakli ile hastalık büyük ölçüde tedavi edilebilir.

Akdeniz Anemisi Hangi Hastalıkları Tetikler?

Akdeniz anemisi genetik yollarla aktarılan bir çeşit kan hastalığıdır. İleri seviyede talasemi majör rahatsızlıklar ciddi sağlık sorunlarına neden olurken daha hafif belirtilere sahip talasemi minör basit kansızlık hastalıklarına neden olmaktadır. Akdeniz anemisi tedavi edilirken özellikle talasemi majör rahatsızlıkta vücuda verilen kan tranfüzyonları hastanın vücudunda demir birikmesine yol açmaktadır. Bu nedenle genellikle hastalarda;

  • Kalp, karaciğer, pankreas vb. organlarda hücre hasarı
  • Şeker hastalığı
  • Kalp yetmezliği
  • Gelişme geriliği vb.

Hastalıklar oluşabilir. Bu hastalıklar daha çok tedavi süreçlerinin bir yan etkisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle Akdeniz anemisi eğer majör özellikler taşıyorsa transfüzyonlara bağlı olarak farklı ek koruyucu tedavilerde uygulanmalıdır.

Akdeniz Anemisi Doğal Tedavi Yöntemleri Var Mıdır?

Genetik yollarla geçen bu Akdeniz anemisi hastalığına karşı doğal bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Ancak daha sakin seyreden şekliyle talasemi minör hastalıkta olası kansızlık sorunlarının doğuracağı problemlerden kaçınmak için özellikle beslenme alışkanlıkları düzenlenebilir. Örneğin; kalsiyum ve D vitamini yönünden zengin gıdalar tüketmek kemikleri güçlendirecektir.

Bununla birlikte kan yapıcı bazı besinlerin düzenli tüketilmesi de önemlidir. Ancak beslenme programı hazırlamadan önce eğer bir tedavi uygulanıyorsa doktorunuza mutlaka danışmanız tavsiye edilmektedir. Özellikle demir içerikli ürünlerden uzak durmanız tavsiye edilebilir. Kansızlığa ne iyi gelir? Sorusuna verilen yanıtlar Akdeniz anemisi için genellikle yeterli olmamaktadır.

Diğer Anemi Türleri Nelerdir?

Anemi bir diğer adıyla kansızlık ülkemizde ve dünyada oldukça yaygın bir rahatsızlıktır. Kimi zaman aneminin bazı türleri sağlığa ciddi zararlar vermektedir. Birçok farklı nedenden dolayı vücutta anemi oluşabilir. Akdeniz anemisi gibi kalıtsal yollarla anemi sorunları da ortaya çıkabilmektedir. Anemiden genellikle; eğer genetik yollarla gelmemişse, sağlıklı beslenme ve yaşam kalitesinin korunmasıyla kaçınmak mümkündür. En bilinen anemi türleri;

  • Akdeniz Anemisi (Talasemi)
  • Demir Eksikliğinden Kaynaklı Anemi
  • B -12 Vitamin Eksikliği
  • Folik Asit Anemi

Olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde aneminin bu türleri oldukça yaygındır. Akdeniz anemisi kan değerleri ve gerekli tahlilleri yaptırarak erkenden anemi tedavisine başlayabilirsiniz. Erken teşhis ve tedavi hastalığın iyileştirmesinde büyük oranda etkili olacaktır.

Sağlık Uzmanı
Sağlık Uzmanı
Doktor, hekim veya tabip, tıp alanında çalışan profesyoneller, Hastalık, tanı, tedavi, güzellik, bitkisel tedavi ve ilaçlar hakkında bilgilendirme platformunda güncel ve faydalı içerikler sunuyor.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.