Çölyak Hastalığı İçin Hangi Doktora Gitmeli?

Çölyak hastalığı ölümcül müdür? Çölyak hastalığı nasıl anlaşılır? Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir? Çölyak hastalığı genetik mi? Çölyak hastalığı hangi bölüm bakar? Çölyak hastalığı testi ve hastalığın çözüm yolları hakkında bilgi almak için yazımızı okuyabilirsiniz.

Çölyak Hastalığı İçin Hangi Doktora Gitmeli?

Çölyak hastalığının için doktor tavsiyesi verilmeden önce hastalığın belirtilerinin iyi analiz edilmiş olması gerekmektedir. Çölyak hastalığı için dâhiliye uzmanlarına, aile doktorlarına ve pediatristlere başvurulması gerekebilir. Çocuklarda görülen çölyak belirtileri için çocuk doktorlarına başvurmak yerinde olacaktır.

Çölyak hastalığı, bağırsaklarda besin emilimine yardımcı olan villus yapısının bozulmasıyla ortaya çıkan ve besin emilimlerini engelleyerek çeşitli bağırsak hasarlarına yol açan bir rahatsızlıktır. Çocuklarda ve yetişkinlerde görüldüğü için çölyak hastalığının risk grupları oldukça geniş bir perspektifte incelenebilir. Sindirim sistemi hastalıkları arasında yer alan çölyak hastalığı, uzun vadede tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Çölyak hastalığı tedavisi için hatalığın seyri ve hasta geçmişi belirleyici olmaktadır.

Ayrıca dış gebelik neden olur? Yazımız için tıklayınız.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığının sebepleri birçok farklı nedene bağlanabilir. Çölyak tıbbi literatürde Glüten Enteropatisi olarak tanımlanmaktadır. Bağırsakta besin emilimlerine yardımcı sistemlerin bozulması ile ortaya çıkan bu hastalık sonucunda, ince bağırsakta çeşitli hasarlar oluşmaktadır. Yapılan araştırmalara göre dünya gelinde 70 – 200 kişiden birinde bu hastalığa rastlanmaktadır. Özellikle glüten proteinlerinin yanlış yönlendirilmesi sonucunda bağışıklık sisteminin tetiklenmesi ile ortaya çıkmaktadır.

Çölyak hastalığının en önemli belirtisi, ince bağırsakta iltihaplanma olarak görülebilir. Vücudun bağışıklık sistemi glütene olağan dışı tepki vererek bağırsakta iltihap süreci tetiklenmektedir. Çölyak hakkında yapılan birçok araştırma hastalığın alerjik mi yoksa otoimmün bir hastalık mı olduğu hakkında tartışmalara neden olmaktadır. Bu nedenle hastalığın tanımı yapılırken çeşitli farklılıklara rastlamak mümkündür.

Çölyak Hastalığının Başlıca Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığının belirtileri genellikle hastalığa sahip kişilerin özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Yetişkinlerde ve çocuklarda farklı şekilde belirtiler veren hastalık için genel bazı belirtiler mevcuttur. Ancak her belirti doğrudan çölyak ile ilgili olmayabilir. Bu nedenle uzman doktorlar eşliğinde gerekli tetkiklerin ve testlerin yapılması gerekmektedir. Çölyak hastalığının başlıca belirtileri arasında:

  • Ciltte kaşıntı, kızarıklık ve döküntüler,
  • Dilde yanma ve ağız yaraları,
  • Ses kısıklığı,
  • Kusma, bulantı, ishal ve kabızlık,
  • Davranış bozuklukları,
  • Dikkat eksikliği,
  • Yorgunluk,
  • Kemik ve eklemlerde ağrılar,
  • Adet düzensizliği vb.

Yer almaktadır. Söz konusu belirtiler birlikte ortaya çıkabileceği gibi sadece biri de hastalarda ortaya çıkabilir. Çölyak hastalığının çocuklarda ve yetişkinlerde göstermiş olduğu belirtiler farklılık gösterebilir. Bu nedenle benzer belirtilerin oluşması doğrudan çölyak hastalığının belirtisi olarak düşünülemez.

Çocuklarda Çölyak Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda çölyak belirtileri yetişkinlere göre daha farklı ve yüksektir. Özellikle gelişme çağındaki çocukların bu hastalığa sahip olmaları uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Çocuklarda çölyak hastalığının belirtileri:

  • Kusma,
  • İshal,
  • Karın şişliği,
  • İştahsızlık ve kilo alamama,
  • Boy geriliği,
  • Kansızlık,
  • Karaciğer hastalıkları,
  • Hiperaktivite,
  • Soluk renkli ve kötü kokulu yağlı dışkı,
  • Dental emaye defektleri,

Çocuklarda ve bebeklerde çölyak hastalığının en temel belirtileri olarak sınıflandırılabilir. Bu tip rahatsızlığa sahip kişiler kesin bir tanı olmamakla birlikte, arpa, buğday, çavdar, yulaf vb. yiyeceklere karşı tahammülsüzlük yaşanmaktadır.

Glüten içerikli gıdaların tüketiminin ardından ince bağırsakta ve bağışıklık sisteminde etkiler kısa süre içinde görülmeye başlar. Bağırsakta emilimi sağlayan villuslar olmadan kişi beslenemez.

Yetişkinlerde Çölyak Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Yetişkinlerde çölyak belirtileri çocuklara göre daha farklı seyretmektedir. Sindirime ilişkin bulgular yetişkinlerde çocuklara göre daha düşüktür. Yetişkinlerin sadece üçte birinde ishal vb. sindirim sorunları görülmektedir. Buna göre yetişkinlerde çölyak hastalığının temel belirtileri:

  • Nedeni bulunmayan demir eksikliğine bağlı anemi,
  • Kronik yorgunluk,
  • Kemik ve eklemlerde ağrılar,
  • Artrit,
  • Kemik kaybı hastalıkları (osteoporoz, osteopeni vb.),
  • Karaciğer ve safra rahatsızlıkları,
  • Anksiyete ve depresyon,
  • El ve ayaklarda karıncalanma (periferik nöropati),
  • Migren,
  • Ağız içi yaygın yaralar,
  • Kaşıntılı deri döküntüleri ve cilt sorunları,
  • Tekrarlayan düşük ve kısırlık,
  • Adet dönemlerinin gecikmesi vb.

Olarak sınıflandırılabilmektedir. Çölyak hastalığı olup olmadığından emin olmak için tek başına bu belirtiler yeterli olmaz. Fiziki muayene ve çeşitli tıbbi testler sonucunda uzman doktor tarafından kesin tanı konulmaktadır. Yapılan birçok araştırma, belirtileri taşıyan kişilerin yalnızca %20’sine kesin tanının konulduğu yönünde sonuçlanmıştır.

Çölyak Hastalığının Sebepleri Nelerdir?

Çölyak hatalığının nedenleri birçok farklı etkene bağlanabilir. Hastalığın nedeni günümüzde de kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, genetik bazı faktörler ve dış etkenler hastalığın ortaya çıkmasının en temel sebebi olarak gösterilebilir. Çölyak hastalığının sahip olduğu etkiler insan sağlığı açısından ciddi etkiler bıraktığı için doğru teşhis oldukça önemlidir. Çölyak hastalığıyla ilgili olarak ortaya çıkan bazı rahatsızlıklar:

  • Otoimmün karaciğer rahatsızlığı,
  • TİP 1 DM,
  • Down sendromu,
  • IgA eksikliği,
  • Turner ve Willians sendromu vb.

İlintili hastalıklar olarak tanımlanmaktadır. Çölyak hastalığının kesin teşhisinin ve tanısının konulabilmesi için ince bağırsak biyopsisinin yapılması gerekmektedir. Yapılan tüm muayene ve testler hastalığın asıl nedenini ortaya çıkarmaz.

Dış gebelik nasıl olur ve anlaşılır? Yazımız için linke tıklayınız.

Çölyak Teşhisi ve Tanısı Nasıl Yapılır?

Çölyak hastalığının teşhisi için kan testleri, özel serolojik testler ve bağırsak biyopsisi yapılması gerekmektedir. Yapılan testler ve muayene sonucunda hastalığın kesin tanısı konulabilir. Hasta geçmişinin dinlenmesi ve fiziki muayene ile teşhis süreci başlatılmaktadır.

Seroılojik testler (AGA, EMA) ile birlikte kandaki antikorlar incelenmektedir. Yükselen antikor seviyeleri, vücudun glütene karşı bir reaksiyon gösterdiğinin işaretlerini vermektedir. Ancak bu yöntem kesin tanı için yeterli olmamaktadır. Endeskop yöntemi ile gerekli görülmesi halinde ince bağırsak incelenmektedir. Yapılan bu inceleme ile bölgeden doku örnekleri alınarak biyopsi yapılır. Kesin tanı için bağırsak biyopsisi gerekmektedir. Yapılan tüm incelemeler sonucunda doktor tarafından uygun tedavi yöntemine geçilmektedir.

Çölyak Hastalığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Çölyak tedavisi kesin tanının konulmasının ardından başlamaktadır. Tanın konulmasına göre hasta ve hastalık özelliklerine göre farklı tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir. Doktor tarafından önerilmesi halinde en basit tedavi yöntemi hastanın glütenli yiyeceklerden uzak durmasıdır. Bu gıdalarda kesin tanın konulması halinde ömür boyu uzak kalmak gerekebilir. Çölyak hastaları için uygulanan tedavi daha çok beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesine yöneliktir. Buna göre:

  • Normal ekmek,
  • Makarna,
  • Bisküvi, pasta, börek vb.
  • İrmik,
  • Bulgur vb.

Glüten unundan üretilen gıdaları tüketmemeleri gerekmektedir. Mısır, soya, pirinç ve patates unu glüten içermediği için kullanılabilir. Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesine bağlı olarak farklı birçok sorun ortaya çıkabilir. Bu nedenle uzmanlar tarafından hazırlanacak diyet programlarına göre beslenmek oldukça önemlidir.

Hastalarda önemli derecede beslenme bozukluklarının oluşmasının ardından doktor tarafından vitamin takviyesi yapılabilir. Genellikle bu tip kişiler için; B12, D vitaminleri, kalsiyum, çinko ve demir takviyesi için tedavi uygulanabilir.

Tedavi Edilmeyen Çölyak Hastalığının Riskleri Nelerdir?

Çölyak hastalığının riskleri oldukça fazladır. İnsan sağlığı için oldukça önemli olan bu hastalığın zamanında ve doğru bir şekilde teşhis edilerek tedavi edilmesi gerekmektedir. Çeşitli alerjik hastalıklara benzer özellikler taşıdığı için kişilerin ömür boyu farklı bir beslenme programı uygulamaları mümkündür. Çölyak hastalığı tedavi edilmediği takdirde birçok farklı soruna neden olur. Tedavi edilmeyen çölyak hastalığının getirdiği riskler:

  • Büyüme ve gelişme geriliği,
  • Malabsorbsiyon,
  • Anemi (hiprokrommikrositer – megablastik),
  • Osteoporoz,
  • Lenfoma,
  • Bağırsak kanseri,
  • Vitamin eksikliği,
  • Kısırlık ve düşük ihtimali vb.

Olarak sınıflandırılabilir. Çölyak hastalığının doğru zamanda teşhis edilerek erken önlem alınması oldukça önemlidir. Bu nedenle olası belirtilere sahip kişilerin mutlaka uzman bir hekime başvurması gerekmektedir.

Sağlık Danışmanı
Sağlık Danışmanı
Doktor, hekim veya tabip, tıp alanında çalışan profesyoneller, Hastalık, tanı, tedavi, güzellik, bitkisel tedavi ve ilaçlar hakkında bilgilendirme platformunda güncel ve faydalı içerikler sunuyor.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.