Demir Bağlamanın Yüksek ve Düşük Olması Nedir? Demir Bağlama Kapasitesi

Demir bağlamanın düşük ya da yüksek olmasının zararları nelerdir, neye işarettir, nasıl anlaşılır? Demir kapasitesi (total) kaç olmalıdır, normal değerler kaçtır, tedavisi var mıdır? Konu hakkındaki kapsamlı anlatımı inceleyebilirsiniz.

Demir Bağlamanın Yüksek ve Düşük Olması Nedir? Demir Bağlama Kapasitesi

Demir bağlama kapasitesinin seviyesi, vücutta oldukça önemli bir değerdir. Demir vücudumuzun olmazsa olmazı minerallerinin başında gelmektedir. Vücudumuzda bulunan demir miktarı demir bağlama kapasitesi testi ile ölçülmekte ve bu değerin belli değer aralıklarının altına ve üstünde ölçülmesi durumlarında bazı hastalık ve semptomlara işaret etmesi bakımından demir bağlama kapasitesi testi önem arz etmektedir.

Klinik laboratuvarlarda ölçülen demir bağlama kapasitesi ile demir miktarının demire ihtiyaç olan bölgeleri ne kadar uyardığı ölçülmektedir. Kanınızda demir eksikliği söz konusu ise demir seviyeniz düşük çıkmasına karşın demir bağlama kapasiteniz yüksek olacaktır. Çünkü demirle bağlanan diğer maddeler kanınızda boşlukta dolaşmakta ve demirlere bağlanarak yaşamsal fonksiyonları desteklemeyi beklemektedir.

Aynı şekilde demir miktarının kanınızda yüksek olması demir bağlama kapasitesinin düşük olması anlamına gelir. Çünkü kanda bulunan demir miktarının fazla bulunmasından dolayı demirle bağlanarak hayati fonksiyonlara yardımcı olan diğer yapı taşları kanda az miktarda bulunmakta ve demir bağlama kapasitesi düşmektedir.

Demir Bağlama Kapasitesi Ne Demektir?

Demir bağlama kapasitesi klinik bir testtir ve laboratuvarlarda ölçülmektedir. Demir vücudumuzda birçok işlev görmesinin yanında kanda bağımsız olarak dolaşan proteinlerin kendilerine bağlanarak vücudumuzda işlevsellik kazanmalarına yardımcı olur. Demir bağlama testi de bu tarzdaki proteinlerin ne oranda demire bağlandıklarını ölçen bir testtir.

Demir bağlama kapasitesinde demire bağlanan proteinlerin başında transferrin gelmektedir. Demir bağlama kapasitesi kandaki demir miktarının yanı sıra kandaki diğer proteinlerin dolaylı yönden ölçümlerinin gerçekleştirilmesidir. Demir bağlama kapasitesi testi ile kandaki demir oranı ile demire bağlanan proteinlerin ne oranda birbirlerine bağlı oldukları ölçülmektedir.

Demir Bağlama Kapasitesi Normal Değerleri Ne Olmalıdır?

Demir bağlaması kapasitesi kaç olmalı sorusu erkek ve kadınlara göre farklılık göstermektedir. Kan testlerinde gösterilen demir bağlama kapasitesi yetişkin erkeklerde; 225 ila 480 ug/dl arasında bulunmalıdır. Yetişkin kadınlarda ise demir bağlama kapasitesi; 215 ila 480 ug/dl arasındaki değerlerde ise normal seviyededir.

Yukarıda belirtilen seviyelerin altına düşen test sonuçlarında demir bağlama kapasitesi düşüklüğü var demektir. Aynı şekilde kadın ve erkeklerde aynı olarak belirlenen bu miktarın üzerinde olan demir bağlama kapasitesi değerleri ise demir bağlama kapasitesi yüksekliğine işaret etmektedir. Bu değerler tek başına anlam ifade etmemekle birlikte kanda ölçümü yapılacak diğer testlerle birlikte hangi hastalığın belirtisi olduğu konusunda hastalara ve bu konuda muayene olduğunuz doktorunuza bilgi verecektir.

Total Demir Bağlama Kapasitesi Testi Nedir?

Total demir bağlama kapasitesi testi kısaltma olarak TIBC testi olarak tıp dünyasında bilinmektedir. TDBK testi nedir sorusu ile TIBC testi nedir sorusunun cevabı bu sebeple aynıdır. İngilizce anlamı; Total Iron Binding Capacity olan bu test kan dolaşımında transferrin proteininin demir taşıma kapasitesini ölçen bir testtir. Bu test sonucunda demir eksikliği veya fazlalığına bağlı olarak ortaya çıkan belirti ve rahatsızlıkların ortaya çıkarılmasında kullanılmaktadır.

Kanda bulunan transferrin proteini demire bağlanarak demiri vücutta taşıma işlevi görmektedir. Her bir transferrin molekülü iki adet demir molekülüne bağlanmakta ve kanda ilgili yerlere dolaşımını gerçekleştirmektedir. Total demir bağlama kapasitesi testi demir değerlerinin ölçümü ile birlikte kanda bulunan tranferrin seviyesinin belirlenmesine de yardımcı olan bir testtir.

Demir Bağlama Kapasitesi Testi Ne Amaçla Yapılır?

Kişinin vücudunda gelişen belirtilere bağlı olarak doktor tarafından talep edilen demir bağlama kapasitesi testi demir eksikliği belirtileri gibi işaretlere bağlı olarak istenen kilinik bir testtir. Bu test tek başına demir eksikliği ya da fazlalığının anlaşılmasına yeterli gelmeyebilir. Bu sebeple demir bağlama kapasitesi testi ile birlikte genelde kan sayımı testleri ve serum demiri testleri de yapılarak kanda bulunan demir miktarının durumun değerlendirilmeye çalışılmaktadır.

Demir bağlama kapasitesi testinde aç olmak kanınızdaki demir bağlama seviyesinin doğru ölçülmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu test genelde koldan alınan kan testi sonucu ölçülmektedir. Doktorunuzun vücudunuzda demir eksikliği ya da fazlalığı durumlarından şüphelendiği zaman yapılan demir bağlama kapasitesi testleri özellikle sebebi anlamlandırılamayan kronik yorgunluk, baş dönmesi, sürekli halsizlik gibi durumların ana sebebinin belirlenmesi amacıyla istenmektedir.

Demir Bağlama Kapasitesi Testini Gerektirecek Belirtiler Nelerdir?

Demir eksikliği ve demir fazlalığına bağlı olarak demir bağlama kapasitesi testi isteyen doktorunuz aşağıdaki belirtilerin bir veya birkaçını sizde görmesi durumunda bu testin yapılmasını isteyecektir. Demir eksikliğine bağlı olarak görülen belirtiler şunlardır:

  • Baş ağrısı,
  • Baş dönmesi,
  • Ciltte ve yüzde solukluk,
  • Sürekli bitkinlik hali,
  • Kendisi aşırı yorgun hissetme

Gibi belirtilerin anlamlandırılmasında demir bağlama kapasitesi testi istenmektedir. Demir yüksekliğine bağlı olarak görülen klinik belirtiler ise şunlardır:

  • Eklem bölgelerinde görülen ağrı ve hassasiyetler,
  • Saç dökülmeleri,
  • Kaslarda güçsüzlük ve kas problemleri,
  • Karın ağrısı
  • Kendini yorgun ve bitkin hissetme,

Gibi belirtilere bağlı olarak TIBC testi istenmekte ve kandaki demir seviyesi ve demire bağlanan transferrin proteini gibi yapıların kanda bulunma miktarları bu test ile ölçülmektedir.

Demir Bağlama Kapasitesi Düşüklüğü Nedenleri Nelerdir?

Demir miktarının kanda bulunma miktarının fazla olması ve demire bağlanacak proteinlerin azlığı anlamına gelen demir bağlama kapasitesi düşüklüğüne sebep olan hastalık ve semptomlar şunlardır:

  • Demir eksikliği kaynaklı olmayan kansızlıklar,
  • Akdeniz anemisi olarak bilinen kansızlık türü,
  • Transferrin gibi kanda bulunan protein düşüklüğü,
  • Tiroid bezinin fazla üretim yapmasından kaynaklı hipertiroidizm hastalığı,
  • Siroz,
  • Vücutta demir birikimi sebebiyle meydana gelen hemokromatoz hastalığı,
  • Virüs enfeksiyonları,
  • B12 eksikliğine bağlı meydana gelen kansızlıklar,
  • Böbreklerde protein kaçağı olduğu konusunda şüphe uyandıran nefrotik sendrom ve ödemler
  • Beslenme bozuklukları

Demir bağlama kapasitesini düşüklüğü durumunda meydana gelebilecek rahatsızlıklardandır. Demir bağlama kapasitesi düşüklüğünün başka hastalıklardan kaynaklandığı durumlarda ilgili bölümlerdeki uzmanlardan destek almak hastalığın ve demir bağlama kapasitesinin arttırılmasında önem arz etmektedir.

Demir Bağlama Kapasitesi Yüksekliği Nedenleri Nelerdir?

Demir bağlama kapasitesi kanda bulunan transferrin proteininin taşıyacak demir miktarını bulamaması ve demir eksikliği anlamına gelmektedir. Bu sebeple taşınacak yeterli miktarda demir minerali bulunmaması durumlarında ortaya çıkan demir bağlama kapasitesi yüksekliğine sebep olan hastalık ve belirtileri şunlardır:

  • En büyük sebebi demir eksikliğine bağlı kansızlık (anemi) olarak bilinmektedir.
  • Hamileliğin son dönemlerinde bulunan anne adayının demir seviyesi oldukça düşmektedir.
  • İlerlemiş hepatit hastalıkları,
  • İlerlemiş karaciğer semptomları,
  • Ani ve aşırı kan kayıpları,
  • Doğum kontrol ilaçlarının sık ve sürekli kullanılması,
  • Hipokromik anemi diye de adlandırılan vücutta alyuvarda bulunan hemoglobin azalmasına bağlı olarak meydana gelen kansızlıklar,
  • Polisitemia hastalığı olarak isimlendirilen kandaki alyuvarların aşırı üretilmesi hastalığı

Gibi durumlar ve hastalıklar demir bağlama kapasitenin yüksekliğine işaret eden ve demir eksikliğini netice veren nedenlerdendir.

Demir Bağlama Kapasitesi Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?

Demir miktarının kanda bulunması gerekenden daha fazla olması anlamına gelen demir bağlama kapasitesi düşüklüğü tedavi edilirken bu duruma sebep olan hastalığın belirlenmesi ile tedaviye başlanmalıdır. Demir bağlama kapasitesi düşüklüğünde uygulanan en önemli yöntem ‘flebotomi’ de denen hastadan düzenli olarak kan alınması işlemidir. Bu sayede kanda bulunan yüksek demir oranı düşürülmeye çalışılmaktadır. Ayrıca demir emilimini azaltıcı ilaçlarda demir bağlama kapasitesinin yükseltilmesinde kullanılan tedavi yöntemlerindendir.

Bunun dışında demir bakımında yoğun besinleri az tüketmek demir bağlama kapasitesinin yükseltilmesine az da olsa katkı sağlayacaktır. Özellikle C vitamini alımlarınızı azaltarak demir seviyenizin düşürülmesine yardımcı olabilirsiniz. Demir emilimini azaltan çay, kahve ve kakao gibi ürünleri yeterince beslenmenizde kullanarak demir bağlama kapasitesini arttırabilirsiniz.

Demir Bağlama Kapasitesi Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir?

Demir bağlamanın yüksek olması tedavisi hastalığa sebep olan etkenlerin belirlenmesi ile belirlenmektedir. Özellikle anemi rahatsızlıkları ciddi boyutta ise yapılacak kan nakli seçenekleriyle hastalar tedavi edilmektedir. Bazı durumlarda ise kemik iliği nakliyle kandaki demir bağlama seviyesi normale çekilmeye çalışılmaktadır.

Demir bağlama kapasitesi normal boyutlarda ise yetişkin ve hamile bayanlarda demir eksikliğini giderici ilaçlar ile sağlanmaktadır. Özellikle yanlış beslenme ve diyetten kaynaklı demir kapasitesi yüksekliğinin tedavi edilmesinde doğru beslenme yöntemleri ve demir bakımından yoğun besinler hastalara önerilerek oluşan belirtiler ve hastalıklar önlenmeye çalışılmaktadır.

Hamilelikte Demir Bağlama Kapasitesi Kaç Olmalıdır?

Hamilelikte demir bağlama yüksekliği artmakta ve demir eksikliği hamile bayanların yarısında rahatsızlık olarak görülmektedir. Demir bağlama kapasitesi hamile bir bayan için 215 ila 480 ug/dl arasında normal düzeydedir. Fakat bu seviyenin üzerinde yapılacak ölçümlerde birtakım tedbirler almak demir eksikliğinin önlenmesine fayda sağlayacaktır. Hamile bayanlar özellikle hamileliğin 4. ayından itibaren;

  • Folik asit bakımından yararlı balık ve balık ürünlerini sık sık tüketerek,
  • C vitamini bakımından yoğun meyve ve sebzeleri yemeklerde kullanarak,
  • Doktor kontrolüyle demir eksikliğini önleyici ilaçları belli dozlarda alarak,

Demir eksikliğinin önüne geçebilir ve vücut için gerekli demir bağlama kapasitesinin oluşumuna bu sayede destek olabilirler.

Demir Bağlama Kapasitesi Düşüklüğünü Önlemek İçin Nasıl Beslenilmelidir?

Demir bağlama kapasitesi düşüklüğü veya demir oranının kanda fazla bulunmasında aslında demir bakımından yoğun besinlerin tüketilmemesi aşırı bir etki yapmayacaktır. Çünkü demir vücutta birikmiş ve atılması için farklı süreçler gerektirmektedir. Demir fazlalığının vücuttan atılması için düzenli olarak kan verebilir veya tedavi yöntemi olarak ayda iki kere kan değişimi yaptırarak demir bağlama kapasitesini arttırabilirsiniz.

Özellikle çay ve kahve tüketimine devam etmek, çikolatalı yiyecekler tüketmek ve süt ürünlerini öğünlerinizden eksik etmemek, mısır gevreği ve soya fasulyesini sık sık kullanmak demir seviyesinin düşmesine olumlu katkı sunar. C vitamini bakımından yoğun besinlere bir müddet ara vermenizde demir seviyenizin düşürülmesinde uygulanacak yöntemlerdendir.

Demir Bağlama Kapasitesi Yüksekliğini Düşürmek İçin Beslenme Önerileri

Demir bağlama kapasitesi yüksekliğini normal seviyelere çekmek ve demir eksikliğinizi önlemek için sağlıklı ve düzenli beslenme alışkanlığı edinmek ve aşağıdaki besinleri devamlı olarak tüketmek bu ölçümlerden olumlu sonuçlar almanıza fayda sağlayacaktır. Demir bağlama kapasitesini düşüren besinler şunlardır:

  • Karaciğer, kırmızı et ve balık eti,
  • Yumurta,
  • Portakal suyu ve C vitamini bakımından zengin meyveler,
  • Kuru baklagiller,
  • Kuru kayısı, kuru üzüm ve kuru dut gibi kavrulmamış kuruyemişler
  • Yeşil yapraklı ıspanak, pırasa, marul gibi sebzeler,
  • Pekmez ve üzüm,

Gibi besinleri tüketerek demir eksikliği belirtilerinizi önleyebilirsiniz. Tüketeceğiniz besinler kadar alkol ve sigara bağımlılıklarından uzaklaşmakta demir eksikliğinin önlenmesinde fayda sağlamaktadır. Ayrıca süt ve süt ürünlerini ara öğünlerde az miktarda kullanmak, kafeinli ve asitli içeceklerden uzaklaşmak ve çay tüketiminizi azaltmak demir bağlama kapasitesinin normal seviyeye indirilmesinde fayda sağlayacaktır.

Demir Eksikliği Hangi Hastalıklara Neden Olur?

Birçok hastalığın nedenlerini oluşturan demir eksikliğinin zararları vücutta;

  • Kansızlık olarak adlandırılan birçok anemi türüne,
  • Kadınlarda düzensiz adet kanamalarına,
  • İdrar yolları ve akciğer rahatsızlıklarına,
  • Bazı kan kanseri türlerine,
  • Mide, ülser, bağırsak iltihapları ve sindirim sistemi rahatsızlıklarına

Sebebiyet vermektedir. Bu sebeple yılda en az bir kere TIBC testi de denen demir bağlama kapasitesi testinin yapılması bu hastalıkların erken tanı ve teşhisinde fayda sağlamaktadır.

Kansızlık (Anemi) Rahatsızlıkları Demir Bağlama Kapasitesi İle Mi İlgilidir?

Demir bağlama kapasitesi testleri özellikle anemi olarak adlandırılan kansızlık hastalığının tanısının konmasında ve uygulanacak tedavi yöntemlerinin belirlenmesinde kullanılan testlerdendir. Burada bilinen bir yanlışı izah etmekte fayda vardır. Demir eksikliği olarak bilinen kansızlık aslında demir bağlama kapasitesinin yükselmesi anlamına gelmektedir. Demir eksikliği kanda demire bağlanan proteinlerin sayısının artmasına ve demir bağlama kapasitesinin yükselmesiyle birlikte daha fazla demir ihtiyacı ortaya çıkmaktadır.

Kansızlığın en önemli belirtisi vücudun çabuk yorulması ve halsiz düşmesi olarak ortaya çıkmakta;

  • İştahsızlık,
  • El ve ayaklarda sürekli üşüme
  • Baş dönmesi ve kısa süreli çarpıntılar

Demir bağlama kapasitesinin yükselmesi ile yakından ilgilidir. Bu durumlarla sık sık karşılaşılması halinde demir bağlama kapasitesi ile birlikte doktorunuzun uygun göreceği tam kan sayımı testi gibi kan testlerini yaptırmanızda fayda vardır.

Demir Bağlama Kapasitesi Düşüklüğü veya Yüksekliğinde Doktor Kontrolü

Demir eksikliği veya fazlalığına bağlı olarak demir bağlama kapasitesi ölçümlerinizi klinik laboratuvarlarda yaptırabilirsiniz. Demir bağlama seviyenizi öğrenmek için gideceğiniz bölüm dahiliye kliniği olmalıdır. Daha büyük hastanelerde hematoloji bölümleri demir bağlama kapasitesi testinin yaptırılacağı kliniklerdir. Yapılacak TIBC testi ve uygun görülen testlere göre eğer rahatsızlığınız başka bir bölümü ilgilendiren bir hastalıksa bu bölüme sevkinizi isteyerek tedavinize başlayabilirsiniz.

ETİKETLER:
Sağlık Uzmanı
Sağlık Uzmanı
Doktor, hekim veya tabip, tıp alanında çalışan profesyoneller, Hastalık, tanı, tedavi, güzellik, bitkisel tedavi ve ilaçlar hakkında bilgilendirme platformunda güncel ve faydalı içerikler sunuyor.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.