Tükenmişlik Sendromu Nedir, Tükenmişlik Sendromu Belirtileri

Tükenmişlik sendromu nasıl anlaşılır, belirtileri ve evreleri nelerdir, ölçeği/testi var mıdır, ne kadar sürer, nasıl atlatılır/geçer? Bu sendrom tedavi edilmezse ne gibi sonuçlarla karşılaşabileceğinizi, bitkisel çözüm yollarını ve diğer ayrıntıları okuyabilirsiniz.

Tükenmişlik Sendromu Nedir, Tükenmişlik Sendromu Belirtileri

Tükenmişlik sendromu belirtileri diğer hastalıklar gibi yüksek seviyelerde kişilere etki etmemektedir. Ancak önemli birçok sorun bu hastalıkla birlikte tetiklenebilir. Günümüzde hastalıkların bu denli artış göstermesinin temel sebeplerinden biri kişinin zihinsel açıdan kendini yetersiz görmesi, stres altında kalması ve psikolojik açıdan vücudunu hastalıklara karşı açık hale getirmesinden kaynaklanmaktadır.

Tükenmişlik sendromu genellikle kişilerin duygusal açıdan yoğun baskı altında kalmasıyla ilgili psikolojik bir sorundur. 1998 yılında ilk kez Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından sunulan raporda; yoğun çalışma temposu sonucu, kişinin sorumluluklarını yerine getiremem korkusu, yorgunluk ve bunların bir sonucu olarak da iş hayatında başarısızlık olarak tükenmişlik sendromu tanımlanmıştır.

Tükenmişlik Sendromu (Burnout) Nedir?

Burnout olarak tanımlanan tükenmişlik sendromu, hastalarda çalışma hayatında yoğun olarak geri çekilme ve iş motivasyonun büyük ölçüde kaybedilmesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Burnout yaygın adıyla tükenmişlik sendromu depresyonla büyük ölçüde benzerlik göstermektedir. Bu nedenle sıklıkla depresyon ile Burnout birbirine karıştırılan iki kavramdır. Tükenmişlik sendromu, depresyondan büyük ölçüde farklılık göstermektedir. Depresyonda hastalarda yoğun olarak; karamsarlık, mutsuzluk ve olumsuz düşünceler yoğun olarak yaşanırken tükenmişlik sendromunda; hasta genellikle sadece iş hayatına karşı bir ümitsizlik içinde bulunmaktadır. Bu yönüyle tükenmişlik sendromu, depresyondan büyük ölçüde ayrılmış olur.

Tükenmişlik Sendromu Kimlerde Görülür?

Günümüzde oldukça yaygın bir hale gelen tükenmişlik sendromu, psikolojik rahatsızlıkların başında gelmektedir. Yoğun çalışma hayatının içinde yer alan yetişkin bireylerde bu sendromun görülmesi mümkündür. Bunun yanı sıra ev kadınları dahil olmak üzere birçok farklı kesimde ve meslek grubunun mensubu bu hastalığa sahip olabilirler. Burnout sendromu;

  • Sağlık ve eğitim sektörü çalışanlarında ve
  • Hizmet sektörüne dâhil diğer meslek gruplarında

Tükenmişlik sendromuna yakalanan kişilerin sayısı oldukça fazladır. Modern toplumların bir hastalığı olarak görülen bu zihinsel tükenmişlik hissi ciddi seviyelere ulaşabilmektedir. Tükenmişlik sendromu (Burnout), sağlık sektörü çalışanlarının en çok yakalandığı hastalıklardan biridir. Özellikle birçok uzman hekimin iş hayatında yetersiz olduğu düşüncesine kapıldığı gözlemlenmiştir. Tükenmişlik sendromu tedavi edilmezse başka hastalıklarda bu dönemde tetiklenebilir.

Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromu, belirtileri direkt olarak Burnout’a işaret etmeyebilir. Diğer pek çok psikolojik rahatsızlıklara benzer belirtilerle kendini gösterebilir. Depresyonla ortak özellikler taşıdığı için ilk belirtiler depresyon olarak algılanabilmektedir. Genellikle tükenmişlik sendromunun belirtileri incelenirken;

  • Duygusal belirtiler ve
  • Fiziksel belirtiler

Olarak sınıflandırılabilmektedir. Hastalar çoğunlukla bu belirtileri farklı psikolojik rahatsızlıklara yorumladıkları için teşhisin mutlaka uzman bir hekim tarafından konulması gerekmektedir. Tükenmişlik sendromunun teşhisi ve tedavisi için uzman psikologlara başvurulması gerekmektedir.

Tükenmişlik Sendromunun Duygusal Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromu (Burnout), iki farklı şekilde belirti göstermektedir. Bunlardan ilki duygusal ve zihinsel açıdan kişilerde yaşanan değişimler olmakla beraber fiziksel açıdan bazı belirtilerde tükenmişlik sendromunun belirtisi olabilir. Tükenmişlik sendromunun duygusal belirtileri;

  • Çalışma hayatında motivasyon düşüklüğü
  • Sürekli gerginlik ve stres hissi
  • Ani öfke nöbetleri
  • Huzursuzluk
  • İş hayatına yönelik kaygılar ve
  • Değersizlik hissi

Tükenmişlik sendromunun en önemli duygusal belirtileridir. Bu belirtiler görüldüğü üzere tek başına tükenmişlik sendromunu işaret etmemektedir. Çoğu zaman uzmanlar bile kesin bir tanı koyamayabilirler. Bu nedenle derin bir psikolojik analizin yapılması ve belirtilerin iyi anlaşılması gerekmektedir.

Tükenmişlik Sendromunun Fiziksel Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun en önemli sorularından biri, tükenmişlik sendromu nasıl anlaşılır? Sorusudur. Bunun için uzmanlar tarafından kapsamlı testler yapılmalı ve belirtiler doğru analiz edilmelidir. Tükenmişlik sendromu büyük ölçüde fiziksel olarak da belirtiler gösterebilir. Bu belirtilerin başında;

  • Mide ve bağırsak temelli sindirim sorunları
  • Uzun süreli ve sık tekrarlanan baş ağrıları
  • İştahsızlık ve yeme bozuklukları
  • Sürekli yorgunluk
  • Nefes darlığı
  • Uyku bozuklukları vb.

Birçok belirti tükenmişlik sendromunu işaret eden fiziksel belirtiler olabilmektedir.

Tükenmişlik Sendromu Kaç Evrede Kendini Gösterir?

Tükenmişlik sendromu zaman içinde farklı evrelerde kendini gösterebilir. Bu evreler genellikle dört aşamada incelenmektedir. Tükenmişlik sendromu evreleri aynı zamanda kişilerde duygusal ve fiziksel bozukluklarla birlikte belirtiler vermektedir. Evreler ilerledikçe, hastalarda ciddi kaygı bozuklukları ve tükenmişlik hissi ileri seviyelerde baş göstermeye başlar. Tükenmişlik sendromu;

  • İdealistlik evresi (1. Evre)
  • Durgunluk evresi (2. Evre)
  • Engellenme evresi ve(3. Evre)
  • Apati evresi (4. Evre)

Olmak üzere dört önemli evreden oluşmaktadır. Bu evrelerin her birinde kişilerde farklı duygusal ve fiziksel değişimler gözlemlenebilir.

Burnout (1. Evre) İdealistlik Evresi Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun başlangıç evresi olarak tanımlanan bu evre, kişinin hastalığın farkına henüz varamadığı bir seviyedir. Genellikle tükenmişlik sendromu için net bir belirtiden söz etmek mümkün değildir. İdealistlik evresinde;

  • Kişi; normalden fazla bir çaba ve enerji içinde olur
  • Bulunduğu duruma karşı karşılayamayacağı beklentiler içine girer
  • Çalışma hayatı kişi için vazgeçilemez ve en önemli unsur olarak görülür
  • Çalışma temposu yoğun biçimde artar

Bu evrede kişi kendisinin karşılayamayacağı bazı işlere atılarak, beklentilerini en üst seviyeye çıkarır. Bu nedenle kısa süre içinde durağanlaşma evresi ortaya çıkar.

Burnout (2. Evre) Durgunluk Evresi Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun bu evresinde kişi beklentileri karşılayamayacağının yavaş yavaş farkına vararak, hızlı bir duygusal düşüş yaşamaktadır. Bu aşamada kişilerde başarısızlık korkusu ve diğer kaygılar baş göstermeye başlar ve kişi engellenmişlik hissine kapılır. Bu evre zaman zaman hastalarda intihar düşüncesine kadar yoğun birtakım duyguların başlamasına da neden olmaktadır. Bu nedenle mutlaka kişilerin ruhsal bozuklarla yaşamaya başladığı ilk andan itibaren uzman yardımı alması önerilmektedir.

Bornout (3. Evre) Engellenme Evresi Belirtileri Nelerdir?

Hasta, tükenmişlik sendromunun bu evresinde büyük bir hayal kırıklığı yaşayarak çaresizlik hissine kapılmaktadır. Bu evrede kişilerde;

  • Sorunların artarak devam ettiği düşüncesi artar
  • Uyumsuz bir takım davranışlar baş gösterir
  • Başarısızlık ve çaresizlik duygusu ön plana çıkar
  • Çeşitli fiziksel sorunlar tetiklenebilir

Bu seviyeden sonra tükenmişlik sendromu yaşayan kişi artık büyük bir yetersizlik hissine kapılmaktadır. Bunun sonucu olarak da ruhsal ve fiziksel çöküntü başlar.

Burnout (4. Evre) Apati Evresi Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun bu evresinde kişilerde normalin çok üstünde bir duyarsızlaşma medyana gelmektedir. Başarısızlıklar ve beklentilerin karşılanamaması sonucu bu evrede kişilerde;

  • Çevreye karşı duyarsızlık
  • İçe kapanıklık
  • Kabul edilen değerlere karşı inançsızlık
  • Fiziksel ve duygusal belirtiler

Gözlemlenmektedir. Bu evrede kişilerde aynı zamanda; işi askıya alma, istifa düşüncesi ve kişilere karşı ilgisizlik ortaya çıkmaktadır. Bu ve benzeri belirtilere sahip olan kişilerin mutlaka uzmanlara danışması ve gerekli tedavilerin başlatılması gerekmektedir. Aksi takdirde kişilerde psikosomatik birçok farklı rahatsızlık ortaya çıkabilir.

Tükenmişlik Sendromunu Tetikleyen Unsurlar Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun ortaya çıkmasındaki en büyük etken yoğun iş temposudur. Özellikle kişilerin yoğun baskı ve stres altında olmalarıyla birlikte iş yerinde mobing vb. uygulamalara maruz kalması bu durumu tetikleyebilir.

  • İş ortamına ait unsurlar
  • Bireysel yatkınlık ve kişisel özellikler
  • Yoğun duygusal değişimlere maruz kalmak

Tükenmişlik sendromunun tetiklenmesindeki en önemli etkenlerdir. Psikolojik sorunlara yol açan daha birçok unsur bu hastalığı tetikleyebilmektedir.

Tükenmişlik Sendromu Hastaların Hayatını Nasıl Etkiler?

Tükenmişlik sendromu yaşayan kişilerin hayatında önemi değişimler ortaya çıkmaktadır. Özellikle içe kapanıklıkla kendini gösteren bu sendrom ilerleyen evrelerde ciddi sorunlara yol açabilir. Günümüzde tükenmişlik sendromu ünlüler ve sanatçılar arasında da sıklıkla yaşanan bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle iş hayatında üretim ve fikir açısından bir yetersizlik yaşanabilir. Bununla birlikte;

  • Tatminsizlik duygusu
  • İşten geri çekilme
  • Duygusal bozuklar ve
  • Sosyal ilişkilerin bozulması

Bu hastalığa sahip kişilerde görülen etkilerdir. Hastaların hayatları büyük ölçüde olumsuz yönde etkilenmektedir.

Kurumlar Tükenmişlik Sendromuyla Nasıl Mücadele Etmelidir?

Tükenmişlik sendromunun en önemli nedeni kurumsal hayatın zorluğudur. İş hayatının ve çalışma ortamının stresli olması kişileri tükenmişlik sendromuyla birlikte depresyon gibi başka hastalıklara da itebilir. Kurumsal alanda yapılacak bazı ufak değişimler çalışanlarda tükenmişlik sendromunun önüne geçilmesinde oldukça etkili olacaktır. Örneğin;

  • Çalışanların takdir edilmesi ve ödül sistemi
  • Çalışanlar arasında kaynaşmanın arttırılması
  • İş yükünün hafifletilmesi
  • Kurumsal iletişimin arttırılması
  • Uygun çalışma ortamının sağlanması vb.

Uygulamalar çalışanların tükenmişlik sendromuna yakalanmasını engelleyecektir. Bu sayede hem çalışanların ruh sağlığı korunabilir hem de kurum içi verim arttırılabilir.

Tükenmişlik Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Tükenmişlik sendromunun tedavisi için birçok farklı yöntem uygulanabilmektedir. Genellikle kişilere tanı konulduktan sonra, tükenmişlik sendromuna sahip olan kişinin bulunduğu evreye göre tedavi yöntemi belirlenmektedir. Tükenmişlik sendromunun en yaygın tedavi yöntemi ise;

  • Psikoterapi
  • İlaç tedavisi ve
  • Çoklu tedavi yöntemleridir.

Burnout sendromuyla birlikte kişilerde başka rahatsızlıklarda dolaylı olarak tetiklenmiş olabilir. Bu nedenle hastalar derinlemesine analiz edilerek uygun tedaviye başlanmalıdır. Tükenmişlik sendromuyla birlikte kişilerde depresyonda görülebilmektedir. Tükenmişlik sendromu bitkisel tedavisi için herhangi bir yöntem olmamakla beraber sakinleştirici etkiye sahip çeşitli bitki çaylarının tüketilmesi iyileşme sürecine ve kişinin kendini iyi hissetmesine yardımcı olacaktır. Bunun yanı sıra;

  • Bitki çaylarının tüketilmesi (papatya, rezene, ıhlamur vb.)
  • Bitkisel yağlarla masaj uygulamaları (Hindistan cevizi yağı, kantaron vb.)

Tıbbi tedavi yöntemlerinin yanında destekleyici olarak uygulanabilir ve kişinin bedensel rahatlığa erişmesiyle hastalığın etkileri azaltılabilir.

Tükenmişlik Sendromu ve Depresyon Arasındaki Farklar Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun en çok karıştırıldığı hastalık depresyondur. Bu durumun yaşanmasındaki en büyük etken ise iki rahatsızlıkta da benzer birtakım belirtilerin ortaya çıkmasından kaynaklanmaktadır. Özellikle ortak birçok belirtinin varlığı Burnout’un, depresyonla karıştırılmasına neden olmaktadır. Tükenmişlik sendromunu depresyondan ayıran en mühim özellik ise tükenmişliğin daha çok kişinin iş hayatına karşı bir isteksizlik ve durgunluk yaşamasından kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte depresyonda ise hastalarda daha yoğun ve daha geniş bir alana yayılan kaygılar ve isteksizlikler göze çarpmaktadır. Bu iki hastalıktan ve diğer benzer pek çok hastalıktan korunmak için yaşam tarzında ufak değişimlerin yapılması oldukça etkili olacaktır.

Tükenmişlik Sendromu Nasıl Önlenir?

Tükenmişlik sendromu başta olmak üzere diğer çoğu psikolojik hastalıktan korunmak için sosyal yaşama önem vermek gerekmektedir.

  • Yeni hobiler edinmek
  • Sosyal ilişkileri arttırmak
  • Sevilen kişilerle daha çok vakit geçirmek
  • İş hayatına ara vermek
  • Olumsuz duygulardan arınmak ve
  • Egzersiz yapmak

Tükenmişlik sendromuna yakalanma riskini azaltan en önemli unsurlardır. Karpal tünel sendromu gibi bazı hastalıklarda yine psikolojik zayıflıktan kaynaklanabilir. Bu nedenle bu gibi hastalıkların önüne geçmek içinde aynı yöntemler izlenebilmektedir.

ETİKETLER:
Sağlık Uzmanı
Sağlık Uzmanı
Doktor, hekim veya tabip, tıp alanında çalışan profesyoneller, Hastalık, tanı, tedavi, güzellik, bitkisel tedavi ve ilaçlar hakkında bilgilendirme platformunda güncel ve faydalı içerikler sunuyor.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.